Kobalt (Co)
U człowieka rzadko stwierdza się niedobór kobaltu, natomiast niedostateczne zaopatrzenie ich w witaminę B 12 powoduje niedokrwistość oraz zmiany w organch miąższowych niektórych komórek nerkowych.
Własności
Ogólna zawartość kobaltu w ustroju wynosi 18,7 µmol (1,1 mg), stężenie w surowicy wynosi 2,1 nmol/l. Dzienne zapotrzebowanie wynosi poniżej 10 µg (poniżej 0,2 µmol). Kobalt w organizmie występuje głównie pod postacią witaminy B12, będącej kofaktorem dwu ważnych enzymów: izomerazy metylomalonylo-CoA i reduktazy rybonukleotydowej. Witamina B12 uczestniczy też w tworzeniu koenzymów przenoszących fragmenty jednowęglowe i wbudowaniu ich w nowosyntetyzowane związki purynowe i pirymidynowe. Tak więc funkcja witaminy B12 a pośrednio kobaltu jest ściśle związana z syntezą kwasów nukleinowych.
Brak
Niedobór kobaltu i wit. B12 przejawia się głównie w komórkach szybko dzielących się (komórki układu krwionośnego, nabłonkowe przewodu pokarmowego). Jony kobaltu stymulują ponadto biosyntezę erytrocytów - glikoproteiny regulującej u człowieka tworzenie krwinek czerwonych. Małe stężenie kobaltu w surowicy stwierdza się u w niedokrwistości złośliwej.
Nadmiar
W dawkach leczniczych (500 µmol/dobę) może pierwiastek ten spowodować powikłania, do których należy niewydolność krążenia i zaburzenia czynności gruczołu tarczowego. Opisano także uszkodzenia mięśnia sercowego u osób pijących w nadmiarze pewne gatunki piwa, w którym obficie występował kobalt. Kobalt w pokarmach jest zawarty głównie w mięsie i nabiale, a także jest wbudowany w witaminę B12 syntetyzowaną przez symbiotyczną florę jelitową.
Dawka
Dawkowanie: Nieustalone. Przeciętne dzienne zalecane spożycie to 5-8 µg. Nadmierne spożycie może mieć skutki uboczne. Dawka z pożywieniem 40-50 µg/dzień, zapotrzebowanie określane jest dla witaminy B12 (0, 3 - 3 µg/dzień), która nie jest produkowana w organizmie. 15 mg/dzień.
